Sarf
Sülâsî Mücerred Bablar
Orta · 11 Şubat 2026
Üç harfli ve ek almamış fiillerin altı babı: mazisi, muzarisi ve her babın anlam eğilimi.
Sülâsî Mücerred Bablar
Sarf podcasti
Süre yok
Mücerred ne demektir?
Sarf, kelimeyi cümle içindeki görevinden önce kendi kalıbında inceler. Sülâsî, kökün üç harfli olmasıdır. Mücerred, bu üç harfin dışında ziyade bir harf taşımamasıdır. ن ص ر nasr kökü نَصَرَ dediğimizde hâlâ mücerreddir. نَاصَرَ veya أَنْصَرَ dediğimizde ise bab değişmiş, kelime mezid olmuştur.
Mücerred fiiller altı babda toplanır. Babı belirleyen şey, mazide ayn harfinin harekesi ile muzaride ayn harfinin harekesidir. Kök harfleri aynı kalsa da bu iki hareke, kelimenin hangi kapıdan çekileceğini söyler.
Altı bab
| Bab | Mazi | Muzari | Örnek |
|---|---|---|---|
| 1. Nasr | فَعَلَ | يَفْعُلُ | نَصَرَ يَنْصُرُ |
| 2. Darabe | فَعَلَ | يَفْعِلُ | ضَرَبَ يَضْرِبُ |
| 3. Feth | فَعَلَ | يَفْعَلُ | فَتَحَ يَفْتَحُ |
| 4. Semi‘a / Feriha | فَعِلَ | يَفْعَلُ | سَمِعَ يَسْمَعُ |
| 5. Kerume | فَعُلَ | يَفْعُلُ | كَرُمَ يَكْرُمُ |
| 6. Hasibe | فَعِلَ | يَفْعِلُ | حَسِبَ يَحْسِبُ |
Beşinci bab, tabiat ve sabit sıfatlarda sık görülür. Kerem, güzellik, çirkinlik gibi huylar mazide ötre, muzaride de ötre ile gelir. Dördüncü bab ise çoğu kez geçici hal, renk ve bedensel bir oluş bildirir. Bu eğilimler kuralın tamamı değildir; çekimi ezberlerken mana ailesini hatırlatırlar.
Üçüncü babın muzaride fetha alması, genelde ayn veya lam harfinde boğaz harfi bulunmasıyla birlikte anılır. Her boğaz harfli fiil bu baba girmez. Yine de فَتَحَ örneği, fetha ile fethanın neden yan yana durabildiğini gösterir.
Bu sayfadaki kalıplar temel sarf destesinde karta çevrilmiştir. Kartın önünde vezin, arkasında babın adı ve örnek fiil durur.
Nasıl çalışılır?
Kökü üç harf olarak yazın, sonra mazide orta harfin harekesini sorun, ardından muzarideki orta harekeyi sorun. İkisi birlikte babı verir. Tek hareke yetmez: فَعَلَ hem birinci, hem ikinci, hem üçüncü babın mazisidir. Onları ayıran, muzarinin damme, kesra veya fetha oluşudur.